Στην Κρήτη, στο Νότιο Αιγαίο και στην Κύπρο, το παραδοσιακό μεσογειακό διατροφικό πρότυπο περιλαμβάνει πλήθος αυτοφυών εδώδιμων ειδών — λαχανευόμενων φυτών και γηγενών καρποφόρων δέντρων. Πρόκειται για είδη προσαρμοσμένα σε ξηροθερμικές συνθήκες, με χαμηλές απαιτήσεις σε εισροές, που συνδέονται στενά με την τοπική οικολογική γνώση και τη διατροφική ταυτότητα κάθε τόπου.

Η ελλιπής τεκμηρίωση της αγρονομικής και διατροφικής τους αξίας αποτελεί, ωστόσο, θεμελιώδες επιστημονικό ζήτημα. Χωρίς συστηματική καταγραφή και χαρακτηρισμό, τα είδη αυτά παραμένουν εκτεθειμένα στην αλόγιστη συλλογή, στην υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων και στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ η γνώση γύρω από αυτά περνά ολοένα και λιγότερο στις νεότερες γενιές.

Καθώς τα είδη και οι απειλές είναι κοινά και στις τρεις περιοχές, το ΑΕΝαΟΝ αναπτύσσει μια ενιαία, διασυνοριακή απόκριση. Η βιοποικιλότητα δεν περιορίζεται σε εθνικά σύνορα αλλά συνδέει οικοσυστήματα· επομένως η κοινή προσέγγιση επιτρέπει στους εταίρους να μοιράζονται γνώση, πόρους και μεθόδους, με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από ό,τι μεμονωμένες δράσεις σε κάθε περιοχή χωριστά.